Piquia hout - Houtvademecum

Piquia hout - Houtvademecum


Atibt: Piquiá
Andere namen: Ajillo (Costa Rica), pekia, souari (Guyana), sawarie, sawari, (Suriname), almendro, amêndoa do Peru (Peru), pequi, pequi-roxo, pequiá, piquiá, piquiarana, piqui, pitiá (Brazilië).
Botanische naam: Caryocar villosum (Aubl.) Pers.
Familie: Caryocaraceae.
Groeigebied: Costa Rica, Noord-Colombia, Amazonegebied en de Guyana\'s.
Piquia (Caryocar villosum, C. spec. div.), ook geschreven als pequia of piqui, is een verzamelnaam voor een vijftiental boomsoorten die in een uitgestrekt groeigebied voorkomen: Centraal-Amerika, Guyana’s, Suriname, Brazilië, Colombia en Peru. Verder gebruikt men de namen piquia verdadeiro (echte piquia) en piquiarana (valse piquia (Caryocar glabrum)) die niet vettig en minder duurzaam is. Het komt op de markt als gezaagd hout en als geschaafde producten, zoals palen en vlonderplanken. Met name in Brazilië is het zeer geliefd als constructiemateriaal. Tot voor kort werd het nauwelijks uitgevoerd. De kwaliteit is foutvrij.
Boombeschrijving: Boomhoogte 36-45 m, diameter 1,5-2 m (5 m is waargenomen) in het Amazonegebied; in Colombia diameters van 0,9-1,2 m. Lengte takvrije stam tot 21 m, heeft een goede vorm. g Piquia heeft een goed gevormde stam, tot circa 20 m takvrij. De bomen kunnen tot 45 m1 hoog worden. De gangbaarste diameter ligt tussen 150-200 cm in het Amazonegebied, al zijn er exemplaren bekend tot 5 m doorsnede. De vruchten bevatten noten. Deze dienen voor consumptie of voor de productie van spijsolie. Ook is het hout geschikt voor pulp door een hoog lignine- en cellulosegehalte. De schors heeft in aanraking met de huid eenzelfde effect als glaswol. Het spint is nauwelijks te onderscheiden van het lichtgele kernhout, dat kleurt naar geelbruin, met soms een roze tint of flauwe streeptekening. Het hout is kruisdradig, matig grof tot grof van nerf en heeft nauwelijks tekening. Het kan vettig aanvoelen. Pas gezaagd heeft het een lichtzure, snel verdwijnende geur. Vers weegt piquia ongeveer 1.120, bij 12% vochtgehalte zo’n 820 kg/m3. De duurzaamheidsklasse is 1-2. De vettige soorten zijn duurzamer en resistent tegen schimmels en termieten.
Aanvoer: Gekantrecht hout.
Houtbeschrijving: Het soms vettige kernhout is lichtgeel tot licht grijsbruin met soms een rose tint en een meer of minder duidelijke streeptekening door een afwisseling van dikwandige en minder dikwandige houtcellen. Het kernhout is nauwelijks te onderscheiden van het spint. Door de aanwezige kruisdraad grof aanvoelend. Vers gezaagd piquia heeft een milde azijnachtige geur; droog heeft het geen geur of smaak.
Houtsoort: loofhout
Draad: Meestal kruisdraad.
Nerf: Matig grof tot grof.
Volumieke massa: (780-)800- 820(-980) kg/m3 bij 12% vochtgehalte, vers 1120 kg/m3.
Werken: Niet bekend.
Drogen: Langzaam met neiging tot vervormen en tot het vormen van oppervlakkige scheurtjes en kans op korstverharding.
Bewerkbaarheid: Zagen van piquia gaat makkelijk tot matig moeilijk, met licht tot matige afstompende werking op de snijgereedschappen. Kans op het ontstaan van een wollig oppervlak en het aanwezig zijn van interne spanningen. Voor het schaven van radiale (kwartierse) vlakken is scherp gereedschap noodzakelijk vanwege de aanwezige kruisdraad. Drogen moet langzaam geschieden vanwege kans op vervorming en oppervlaktescheurtjes. Met de verwerking is in ons land nog weinig ervaring. Door de kruisdraad is het moeilijk glad af te werken. Voorboren bij spijkeren en schroeven is noodzakelijk. Vanwege de vettigheid gaat lijmen slecht.
Spijkeren en schroeven: Voorboren noodzakelijk.
Lijmen: slecht.
Buigen: Niet bekend.
Oppervlakafwerking: Matig tot goed. Door werken van het hout kunnen haarscheurtjes in het oppervlak ontstaan.
Duurzaamheid: Schimmels Piquia zou in laboratoriumtesten zeer duurzaam (1.) zijn in contact met bruinrot en witrotschimmels. In laboratorium-verweringstesten is piquia als matig goed geklasseerd, wat in tegenspraak is met zijn goede reputatie in de tropen. Het vettige hout zou duurzamer zijn dan het niet vettige hout. Termieten duurzaam. Drooghoutboorders duurzaam. Marineboorders matig duurzaam.
Sterkteklasse: Piquia is bij een beperkte proef in 2000, volgens NEN 5498:1997 ingedeeld in sterkteklasse K37. De bij piquia behorende visuele sorteercriteria betreffen het kwastaandeel van ten hoogste 0,2 en het draadverloop van ten hoogste 1:10. Zie voor de overige toelaatbare onvolkomenheden bij de toepassingscategorieën, de Nederlandse praktijkrichtlijn NPR 5493; 1999, Kwaliteitsrichtlijnen voor loofhout in waterbouwkundige werken. De verwachting is dat bij een groter aantal proeven een hogere sterkteklasse-indeling haalbaar is.
Impregneerbaarheid: Kernhout moeilijk. Spint niet bekend.
Bijzonderheden: Piquia wordt wel gemengd met het (lichtere) piquiarana (Caryocar glabrum (Aubl.) Pers., dat een in lagere duurzaamheidsklasse valt. Bij onderzoek naar de geschiktheid van piquia voor de cellulose-industrie is het cellulosegehalte bepaald op 54,1% en het ligninegehalte op 30,7%. De boomvruchten zijn 50-150 mm groot en bevatten 1-4 smakelijke noten die voor consumptie of voor winning van spijsolie worden gebruikt.
Toepassingen: Contructiehout binnen en buiten en ook in (zee)water speciaal voor constructies waar hardheid en slijtvastheid zijn vereist, verder voor (parket)vloeren, botenbouw, blindhout voor meubelen, constructiehout, dorpels, traptreden, banken (buiten en in openbare gebouwen), tuinmeubelen, wagon- en carrosseriebouw, brugdekken, scheepsdekken, sluisdeuren e.d. De toepassingen bevinden zich vooral in de tuinhoutsector als palen en vlonderplanken. Verder is het geschikt voor schop- en bijlstelen, vloeren en in de weg- en waterbouw.
Fysisch-
Mechanische
eigenschappen:        
Duurzaamheid schimmels:
- laboratoriumtest zonder grondcontact i 2 
- overige literatuuropgaven i 1 
 
Duurzaamheid insecten i Hylotrupes D. 
Anobium D. 
Marieneboorders M.
 
 
Volumieke massa (range) i 780-980 kg/m³
 
Krimpcoëfficient radiaal i   %
Krimpcoëfficient tangentiaal i   %
 
Hardheid (Janka) - kops i 7200 N
Hardheid (Janka) – langsvlak i 7700 N
 
Sterkteklasse i D35 
Kwaliteitsklasse Tropisch NPR 5493 

E_modulus (test) i 14300-14800 N/mm²
E-modulus evenwijdig (rep) i 10000 N/mm²
E-modulus loodrecht (rep) i 690 N/mm²

Buigsterkte (test) i 117-146 N/mm²
Buigsterkte (rep) i 35 N/mm²

Druksterkte evenwijdig (test) i 58-87 N/mm²
Druksterkte evenwijdig (rep) i 25 N/mm²
Druksterkte loodrecht (rep) i 8.4 N/mm²

Treksterkte evenwijdig (rep) i 21 N/mm²
Treksterkte loodrecht (rep) i 0.6 N/mm²
 
Opmerking Fysisch-Mechanisch E_modulus (test): 14300-14800 
Buigsterkte: 117-146 
Druksterkte: 58-87