Ieder jaar wordt alleen al in de Amazone 600.000 hectare tropisch bos vernietigd door soja, palmolie, vee en vouw van dammen. Ontbossing heeft een aantal negatieve effecten op de natuur. Vooral de CO2 uitstoot is erg hoog. Van alle CO2 die wij uitstoten is circa. 25% afkomstig door wereldwijde ontbossing. Dit percentage kun je weer onderverdelen in de diverse oorzaken van de ontbossing.

De hoofdoorzaak van de ontbossing zijn palmolie en soja. De wereldwijde vraag naar deze producten is de laatste jaren extreem gegroeid. Dit komt omdat palmolie bijna in 60% van alle producten zit die gegeten worden in het Westen. Hiervoor worden tropische bossen afgebrand of omgekapt om zo een nieuwe plantages te kunnen beginnen. Van de totale ontbossing is 63% voor rekening door de agrarische sector, denk hierbij aan producten zoals soja en palmolie maar ook mais, koffie en tabak. Het oppervlakte aan sojavelden is inmiddels 15x zo groot als Nederland. Dit probleem doet zich vooral voor in Brazilië en Indonesië. Als we deze landen niet mee zouden tellen in de wereldwijde ontbossing dan zou het bos over de hele wereld in 2015 met 2% zijn toegenomen. Palmolie en soja zijn niet de enige oorzaken van ontbossing. Zo is biobrandstof verantwoordelijk voor 8% en de veehouderij zorgt voor 6,5% van de ontbossing. De houtkap voor export eindigt op de een na laatste plaats met een geringe 5,5% van de totale ontbossing terwijl men vaak denkt dat dit juist de hoofdoorzaak is. De laatste 2% word veroorzaakt door de infrastructuur ten bate van de aanleg van wegen, steden en stuwdammen.

  • Soja 55%

  • Landbouw 15%

  • Brandstof 8%

  • Palmolie 8%

  • Veehouderij 6,5%

  • Houtkap 5,5%

  • Infrastructuur 2%

Soja had in 1940 in Brazilië een totale omvang van 704 hectaren en in 2003 was dit aantal dramatisch gestegen tot 18 miljoen hectare grond. Bij palmolie is dit moeilijker te meten omdat slechts 20% van alle palmolie verantwoord word geteeld. Elke seconde worden er ongeveer 169 bomen gekapt en dit is natuurlijk veel te veel. Het heeft een dramatisch effect op de leefgebieden van dieren en plantensoorten. Als voorbeeld nemen we de orang-oetan.

Dit zoogdier wordt bedreigd door de ontginning van het oerwoud. De laatste jaren zijn er al ruim 50.000 apen vermoord of overleden. Ieder jaar komen er daar 1000 tot 5000 bij. Ook worden baby aapjes te verkocht om te eindigen als circus aap. In 1990 ging het wereldwijde oppervlak van het bos totaal ieder jaar met ongeveer 0,18% omlaag en in 2015 was dit 0,08%. Dit is een positieve ontwikkeling en komt vooral door herbeplanting. China is koploper in herbeplanting ze hebben al meer dan 4 miljoen hectaren bosgrond geplant. Desondanks daalt het bos oppervlak ieder jaar en verdwijnt regenwoud naar mate de tijd vordert.

Feiten:

  • voor éen enkele 250 grams hamburger is 15,2 m2 bosgrond nodig.

  • voor 1 kilo tabak is tussen de 5 en 130 kilo hout nodig.

  • totale soja teelt neemt 107 miljoen hectare in beslag (Nederland is 4.154.300 hectare groot).

  • 70% van alle palmolie plantages was voorheen tropisch bos.

  • In 2005 was er in 10 jaar tijd 152 miljoen hectare bosgrond gekapt.


Niet alleen de veehouderij en agrarische sector zorgen voor ontbossing maar ook de mijnbouw en dan spreken we vooral over de goudmijnen en bauxietmijnen. Bij het mijnen naar goud word de giftige stof kwik gebruikt. Deze stof zorgt er voor dat het goud los raakt van steen of zand waar het in verstopt zit. Kwik is een vloeibaar metaal dat erg giftig is. Door een onderzoek van Saynotopolution hebben ze kunnen achterhalen dat de goudprijs ook van invloed is op het verdwijnen van bosgrond. Hoe hoger de prijs hoe meer bos er word gekapt vanwege de goudkoorts. Een mijn heeft vaak een opslag met water en daarin zit kwik verwerkt. Zo gebeurde er bij de goudmijn Mount Polly een tragedie waarbij de wateropslag doorbrak en in een meer en rivier stroomde. Dit zorgde voor een hoge vis sterfte en de rivier onbruikbaar is geworden.

Greenpeace en MilieuDefensie voeren al ruim 20 jaar negatieve publiciteit-campagnes tegen de houtbranche. Waarom specifiek deze branche? Hout is een tastbaar product, iets waar mensen zich een voorstelling van kunnen maken. Zie je een houten balk dan denk je aan een boom, maar zie je een hamburger of soja melk dan denk je niet snel aan een tropisch regenwoud. Maar in tegendeel ligt dit percentage van ontbossing vele malen hoger dan bij de productie van een houten balk. De cijfers liegen er niet om, er word maar een klein percentage door de houtbranche ontbost; ongeveer 5,5% van de totale ontbossing komt door de houtsector. 33,5% daarvan gecertificeerd hout met keurmerk.

Geen boon heeft zoveel vrienden en vijanden als de sojaboon. daarom gaan we het deze keer hebben over sojabonen, voorbeelden wat van een sojaboon wordt gemaakt zijn: ketjap of sojamelk . Deze producten die van soja zijn gemaakt zijn vooral in trek bij vegetariërs. Sojabonen zijn een belangrijk onderdeel van veevoer. Melk, eieren en vlees zijn indirect dus ook tot stand gekomen met soja.

Wat is soja?

Soja zit inmiddels in meer dan 75% van alle supermarkt producten en is afkomstig van de sojaboon, een eenjarige vlinderbloemige peulvrucht die als goedkoop eiwit product door de voedingsmiddelenindustrie word gebruikt. Het bevat een hoog gehalte aan eiwitten en olie. Soja zit eigenlijk in heel veel producten waarvan je het eigenlijk niet wist, zoals dus in de inleiding staat ketjap, maar ook tofu bijvoorbeeld. Het heeft vooral een grote naam omdat het als vlees en vis vervanger wordt gezien, voor vegetariërs. De sojaboon wordt van oorsprong veel gebruikt in de Aziatische keuken, maar tegenwoordig ook in de keuken van de consument.

Ontbossing

Sojabonen worden veel verbouwt in het zuiden van Amerika, in het tropisch regenwoud.  Het tropisch regenwoud heeft een vruchtbare grond en fijn klimaat waardoor de sojabonen snel verbouwt kunnen worden. Maar helaas zit er ook een nadeel aan, doordat er veel soja word gebruikt in diervoer en in consumenten producten, moet er veel bos worden gekapt om sojabonen te verbouwen. Het bos wat dan gekapt is word meestal niet meer terug geplaatst. Dit is heel slecht voor de natuur, want er wordt alleen maar gekapt en geen nieuwe bomen neer gezet. maar je kunt ook wat doen. Je kunt bijvoorbeeld kijken of dat het verantwoordt is geteeld en of dat er op de plaats van de plantage weer bomen worden geplant. Maar er zit nog een addertje onder het gras. Soja plantages houden het meestal ongeveer 3 jaar vol. Hierna is de bodem uitgeput en is het niet meer te gebruiken voor soja. Bos kan op deze plek niet terug groeien omdat er te weinig voeding in de grond zit.

De handel

Nederland is de op één na grootste importeur van sojabonen. Nederland verhandeld het  daarna naar andere landen. De bonen worden onbehandeld doorgestuurd naar andere landen. daarom heeft het vooral een grote naam omdat het als vlees en vis vervanger wordt gezien.

Palmolie is plantaardige olie die hoofdzakelijk wordt gewonnen uit de vruchten van de oliepalm. Een andere soort die palmolie levert, is de coyolpalm. Palmolie bevat een hoog percentage verzadigde vetten en antioxidanten. Palmolie wordt gebruikt voor onder andere frituurolie en bij de productie van koekjes, chips, kruidenmengsels, sauzen en margarine. Verder is het de grondstof voor de zeepvervanger natriumlaurylsulfaat die gebruikt wordt in cosmetica en schoonmaakmiddelen. Tien procent van de wereldproductie werd in 2012 ingezet als biodiesel. Palmolie bestaat voor een belangrijk deel uit verzadigde vetzuren die het risico op cardiovasculaire aandoeningen verhogen. De Belgische Hoge Gezondheidsraad waarschuwt daarom voor het overmatig gebruik van producten met palmolie.

Productie

De oliepalm gedijt het best in een tropisch klimaat. Maleisië en Sumatra in Indonesië hebben de meeste plantages, in Indonesië is ruim zes miljoen ha met palmbomen beplant en in Maleisië circa 4 miljoen ha. Na het planten van de oliepalm duurt het circa vier jaar tot de eerste oogst. Als de palm een leeftijd van ongeveer 10 jaar heeft bereikt, is de productie maximaal. Dit hoge productieniveau kan de oliepalm nog acht à tien jaar volhouden en dan neemt de opbrengst af. Op één hectare kunnen ongeveer 150 palmbomen staan. De gemiddelde oogst per hectare is iets meer dan 20 ton op jaarbasis. De vruchten worden geperst waarna ruim vijf ton palmolie resteert. De plantages zijn in handen van kleine boeren, maar ook van grote beursgenoteerde bedrijven. In Indonesië behoort Golden Agri-Resources tot de grootste palmolieproducenten met een totaal bebouwd areaal van 300.000 hectare.

Handel In 2016 bedroeg volgens Green Palm (duurzaamheidscertificaat uit Engeland) de wereldwijde productie 61 miljoen ton, gelijk aan 31% van de totale productie van oliën. De drie belangrijkste alternatieven voor palmolie zijn olie uit soja, koolzaad en zonnebloemen. De export van palmolie, die grotendeels via oceaanvaart verloopt, bedraagt zo'n 60% van alle olieexport. Maleisië is de grootste exporteur van palmolie, op de voet gevolgd door Indonesië. De twee landen leveren samen CA. 85% van de wereldproductie. Andere producenten zijn Thailand, Nigeria en Colombia. Grote gebruikers van palmolie zijn China, India en Indonesië. Binnen de Europese Unie is Nederland de belangrijkste importeur.

Ontbossing

Grootschalige productie van palmolie wordt door diverse milieuorganisaties scherp bekritiseerd, omdat deze ten koste van oerwoud gaat. Zo wordt bijvoorbeeld op het door Indonesië en Maleisië gedeelde eiland Borneo uitgebreid oerwoud gekapt en afgebrand. Voor een groot deel illegaal. De opbrengst is in het geval van kap primair bedoeld voor de handel in tropisch hardhout. Als secundaire bestemming worden gebieden ontwikkeld tot palmolieplantage. Dit is een langjarig proces en vraagt grote investeringen. Bij dit alles worden voldongen feiten gecreëerd wat betreft de flora en fauna. De oorspronkelijke oerwoudbewoners, zoals primaten, zijn hun natuurlijke habitat kwijt en worden verdreven. Daarnaast is de verbranding van tropisch regenwoud wereldwijd een van de grootste oorzaken van de uitstoot van koolstofdioxide.

Certificaat

Palmolie kan ook gecertificeerd worden. Op dit moment zijn er maar weinig bedrijven met een certificaat. In Nederland was 20% van de import gecertificeerd. Een certificaat kan worden verkregen door het bedrijf aan te sluiten aan de RSPO of een ander certificeringsbedrijf. Dit bedrijf onderzoekt de plantage grondig of het aan alle eisen van het certificaat voldoet zo ja dan krijgt de plantage een certificaat. Voldoen ze niet aan de eisen dan zullen ze deze punten moeten verbeteren en word op een later moment opnieuw een onderzoek ingesteld om te kijken of ze nu wel voldoen aan de eisen van het certificaat.

Voortdurende dammen over het Amazonegebied kan tientallen soorten met uitsterven bedreigen, zegt een nieuwe krant die deze maand is gepubliceerd in het tijdschrift Biodiversity and Conservation. Met 191 dammen die het Amazone-bekken al bedekken en bijna 250 meer geplande, stellen wetenschappers dat de unieke zoetwaterecosystemen van de regio een ernstig risico vormen. Er zullen ingrijpende veranderingen nodig zijn van de landen in het Amazonegebied - vooral van het steeds onstabiele Brazilië. Om verdere schade te voorkomen in het meest biologisch gevarieerde gebied van de planeet.

Waterkracht is de favoriete energiebron in de Amazone, waar het grotendeels wordt beschouwd als een van de meest betrouwbare en prijs concurrerende opties.

In Brazilië zijn waterkrachtcentrales al goed voor ongeveer 80 procent van de elektriciteit die in het land wordt opgewekt, en het land is bezig met het voltooien van de Belo Monte-dam met 11 233 megawatt op de Xingu-rivier, die uiteindelijk de grootste dam in de regio wordt. Een van de redenen is de mijnindustrie: dammen bieden een handige manier om mijnbouwactiviteiten op afstand uit te voeren, en de bouw van dammen en de daaropvolgende omleiding van watervoorzieningen kunnen ook helpen de blootstelling van nieuwe mijngebieden te vergemakkelijken.

Maar natuurbeschermers maken zich in toenemende mate zorgen over de effecten van de dammen op zowel de natuurlijke omgeving als de inheemse gemeenschappen die het thuis noemen. Het is een probleem dat, volgens sommigen, dat iedereen alleen maar aandacht begint te krijgen voor mainstream aandacht, omdat de meeste inspanningen voor natuurbehoud en media-aandacht tot op dit moment gericht zijn geweest op ontbossing en de terrestrische hulpbronnen van de Amazone - niet op zoetwatersystemen, die even belangrijk zijn voor de gezondheid van de mens en het regenwoud.

"Iets dat me dwarszat, is het feit dat er weinig is gebeurd aan de cumulatieve impact van dammen op de biodiversiteit in het Amazonegebied", zei hoofdonderzoeker Alexander Lees van het nieuwe rapport, een postdoctoraal onderzoeker aan het Cornell Lab of Ornithology. "Er zijn veel mensen die uitgaan en advieswerk doen of met individuele dammen werken, maar er was geen overkoepelende beoordeling van de effecten." Dus ging Lees en een groep andere onderzoekers op zoek naar een literatuuroverzicht waarin de tientallen bestaande kranten werden samengebracht die de gevolgen van dammen in de Amazone bekijken. "Het idee van dit document was om te zeggen dat er al deze individuele kranten zijn die zeggen dat we dit enorme probleem hebben", zei Lees. "We hebben echt een gecoördineerde poging gedaan om te proberen te begrijpen wat er gebeurt." De review suggereert dat tientallen soorten in de Amazone, inclusief vissen, vogels en zelfs zoogdieren, gevaar lopen door dammen. En er zijn een verscheidenheid aan directe effecten veroorzaakt door dammen die verantwoordelijk zijn voor de bedreigingen. "Amazonia is niet als een grote homogene plek," wees Lees. "Het is eigenlijk een archipel van verschillende eilanden, gescheiden door grote rivieren."

Dit zijn drie manieren waarop dammen schade aanrichten:

1.
Opstijgen van het unieke aquatische ecosystemen. Omdat het Amazone-landschap is opgedeeld door rivieren en zijrivieren, worden veel van de verschillende 'eilanden' die Lees heeft genoemd gekenmerkt door organismen die alleen daar en nergens anders worden aangetroffen. Omdat deze soorten zo specifiek zijn voor hun leefgebieden, kan elke verstoring die hun omgeving aanzienlijk verandert, hen het risico geven dood te gaan. Om hun efficiëntie te maximaliseren, worden dammen meestal op de bovenloop van een rivier geplaatst, zo dicht mogelijk bij de bron van de rivier. Deze praktijk kan alle verder stroomafwaarts gelegen leefgebied veranderen door de waterstroom te vertragen of te stoppen, nog reservoirs te vormen en slib en andere sedimentophoping mogelijk te maken, alle leefgebieden verder stroomafwaarts te veranderen en de stroom van belangrijke voedingsstoffen te stoppen voordat ze andere delen kunnen bereiken van het watersysteem. Uiteraard behoren vissen bij het in het water levende organismen. Zelfs in het water levende zoogdieren, zoals reuze-otters behoren tot de dieren die het meest worden getroffen door dit soort veranderingen. Het komt voor dat vissen stroomopwaarts migreren, dat betekent dat veel soorten hun natuurlijke voorplantingsgebied niet kunnen halen. Verminderde doorstroming kan leiden tot een verslechterde waterkwaliteit, wat betekent dat sommige dieren in wezen stikken door zuurstofgebrek of verhongeren omdat hun voedselbronnen afsterven. Bovendien zijn veel soorten zo aangepast om te leven in bepaalde soorten omstandigheden. Bijvoorbeeld bepaalde niveaus van troebelheid, of de hoeveelheid deeltjes in het water en deze omstandigheden kunnen gemakkelijk worden verstoord door dammen. De omvang van deze mogelijke uitstervingen word niet begrepen, omdat er nog steeds zoveel soorten in de Amazone zijn vooral vissen in het bijzonder, die slecht bestudeerd zijn of helemaal niet wetenschappelijk zijn beschreven. En de manier waarop al deze organismen naast elkaar bestaan ​​en van elkaar afhankelijk zijn, wordt nog steeds onderzocht.

2.
Het beschadigen van vliegende dieren zoals vogels en vleermuizen. Maar het zijn niet alleen aquatische dieren waarvan wordt aangenomen dat ze last hebben van dammen. Vogels en vleermuizen vertrouwen ook op bepaalde leefgebieden die afhankelijk zijn van de stroming van de watersystemen.

Zoals Lees uitgelegd, zijn ongestoorde rivieren in het zuiden van Amazonia seizoensgebonden seizoensgebonden stijgen en dalen met de natte en droge seizoenen. Op bepaalde tijden van het jaar zullen de waterstanden dalen en een reeks rotsachtige eilanden blootleggen, die voor veel dieren een belangrijk leefgebied vormen. Vleermuizen en black-collared zwaluwen, bijvoorbeeld, gebruiken deze gebieden als broedplaatsen. Dammen kunnen echter de seizoenscyclus verstoren en deze belangrijke leefomgeving doen laten overstromen. Andere vogels zoals witgelakte gierzwaluwen nestelen zich op watervallen. Maar dammen kunnen deze leefomgeving volledig elimineren door de stroom van water te stoppen, waardoor hun bewoners blootgesteld en kwetsbaar voor roofdieren worden.

3.
Hoe dammen mensen en gemeenschappen beschadigen. Al deze effecten zijn zorgwekkend genoeg, maar volgens Lees zijn de indirecte effecten van afdamming misschien nog wel meer zorgwekkend. Het ding over de dam-bouw is dat het de neiging heeft om menselijke gemeenschappen in de Amazone te veranderen en de manier waarop mensen omgaan met de omgeving te veranderen. Lees wees naar de Braziliaanse stad Altamira, die zich in de staat Pará in de buurt van de Belo Monte-damconstructie bevindt, bijvoorbeeld.

"Het is veranderd van deze kleine stad in het Amazonegebied naar deze megalopolis met alle sociale kwalen die je je kunt voorstellen met onbeperkte groei en geen concrete plannen", zei Lees, waarbij hij een toename van misdaad en stijgende prijzen als voorbeelden noemt.

Dammen brengen vaak massa's van mensen naar afgelegen gebieden en naast de problemen die dit kan veroorzaken voor inheemse gemeenschappen, kan het ook leiden tot een toename van illegale ontbossing. En de uitbreiding van waterkracht helpt ook bij de uitbreiding van mijnbouw en smelterijen, die nog meer menselijke activiteit in het regenwoud teweegbrengen. Deze bedrijven zijn zeer energie-intensief de processen kunnen ook zware metalen en andere verontreinigende stoffen in het milieu brengen.

 

Conclusie

Dus de milieuproblemen die samenhangen met het indammen worden steeds duidelijker. De oplossingen blijven aan de andere kant troebel. Als hydro-elektrische energie de favoriete energiebron blijft in het Amazonegebied, zal er waarschijnlijk veel werk en een aantal belangrijke beleidswijzigingen nodig zijn om catastrofale toekomstige milieueffecten te voorkomen.

Het belangrijkste is de behoefte aan een complete analyse op bekkenniveau van de impact van dammen in het hele Amazonegebied, zei David McGrath, adjunct-directeur en senior wetenschapper bij de Earth Innovation Institute en een professor aan de Federale Universiteit van Pará in Brazilië. Maar er zijn momenteel veel hindernissen die moeten worden overwonnen met de tijd en de adequate toewijzing van middelen.
"We hebben geen enkele institutionele capaciteit om die allemaal echt te bekijken, en ik denk dat dat een echte prioriteit is," zei McGrath.

De waarde van een dergelijke analyse ligt grotendeels in de noodzaak om de cumulatieve impact van dammen in het Amazonegebied te begrijpen en de manier waarop hun effecten van elkaar afkomen, zei Leandro Castello, een assistent-professor in de visserij bij Virginia Tech. Castello publiceerde onlangs een soortgelijke krant in Global Change Biology waarin de vele bedreigingen voor zoetwaterecosystemen in de Amazone werden onderzocht.

"Alle rivieren stromen naar de zee, wat betekent dat de inslagen van de dammen van stroompjes zich stroomafwaarts voortplanten en toevoegen aan die van stroomafwaartse dammen", vertelde hij The Washington Post per e-mail. Alleen het evalueren van de geïsoleerde effecten van individuele dammen geeft geen volledig voldoende beeld van wat voor soort veranderingen het bekken als geheel ondergaat.

Om toekomstige milieueffectbeoordelingen zinvol te laten zijn, moeten Amazonische regeringen zich uiteraard houden aan hun aanbevelingen en de bouw stopzetten voor projecten waarvan wordt voorspeld dat ze aanzienlijke ecologische schade aanrichten of leiden tot het uitsterven van soorten. Daarnaast stelde Lees voor dat beleidsmakers zouden moeten overwegen om bestaande dammen bij te werken en te moderniseren, die mogelijk niet altijd op maximale capaciteit werken, in plaats van voortdurend dammen toe te voegen.

En om de biodiversiteit in de regio te beschermen, zal een strengere handhaving van beschermde gebieden waarschijnlijk nodig zijn, zei Lees. Beschermde gebieden in de Amazone moeten leiden onder de hevige illegale houtkap. En zoals een ander recent artikel dat Lees CO-auteur naar voren brengt, overlappen veel van hen ook gebieden die worden beïnvloed door mijn belangen of de invloed van hydro-elektrische dammen en worden ze soms verminderd of ontmanteld ten goede van ontwikkelingsbelangen.

Al deze aanbevelingen zullen noodzakelijkerwijs gebaseerd zijn op internationale samenwerking tussen de Amazonische landen, zei McGrath.

"Ze hebben een pan-Amazonische inspanning nodig om naar deze constructie te kijken en het te doen voordat het te laat is, voordat we opgesloten zitten in een groot aantal dammen die steeds ernstiger gevolgen zullen hebben voor de integriteit ... van het watersysteem, " zei hij.